Ali Almış Sancağını Eline

ALİ ALMIŞ SANCAĞINI ELİNE SEĞİRDİP GİDİYOR MAHŞER YERİNE HASAN, HÜSEYİN'İ ALMIŞ YANINA AH ÜMMETİM DER DE YANAR MUHAMMET CEHENNEM KÜKREDİ KALKTI YÜRÜDÜ DUYAN ÜMMETİMİN BAĞRI ERİDİ ÜMMETİMİ ZEBANİLER SÜRÜDÜ VAH ÜMMETİM DER DE AĞLAR MUHAMMET CEHENNEM KÜKREYİP KALKTIĞI ZAMAN ATEŞİN ALEME SAÇTIĞI ZAMAN ANASI GIZINDAN KAÇTIĞI ZAMAN VAH ÜMMETİM DER DE YANAR MUHAMMET YUNUS EYDÜR GELİN KADRİN BİLELİM FIRSAT ELDE İKEN TEVHİT EDELİM RUHU İÇİN ÇOK SALAVAT VERELİM AH ÜMMETİM DEYU AĞLAR MUHAMMET Açıklama 1 : 43. ölçünün sonunda yer alan yani, 3'lü vuruştaki "ri" hecesine denk gelen do-si-la motifi, aynı kaynak kişiye ait olan ve daha önce TRT Denetimi'ne gönderilen "Derviş Olup Şallar Giyindi(y)İsen" adlı benzer eserde "Garip/Hicaz" şeklinde geçer. Söz konusu bu 43. ölçünün do-si-la motifinde az da olsa do'nun diyez, si'nin de tam bemol olarak icra edilmesi eğilimi vardır. Eserin devamında ise, aynı yerlere denk gelen "aynı motifler" yani, 65, 97, 119, 140 ve 159. ölçüler, bariz bir şekilde naturel do ve 2 komalık si bemol ile icra edilmektedir. Bu nedenle 43. ölçü "bütünsellik" açısından ele alınıp standartlaştırılarak benzer şekilde yazılmıştır. Yalnız sözü edilen tüm bu motiflerdeki do notası diyez, si notası da tam bemol olarak icra edilirse, "eserin müzikal akışı" daha da uyumlu hale gelecektir kanısındayım. (Çok küçük gibi görünen bu ayrıntı, araştırmacılara ve icracılara yardımcı olunması bakımından önemlidir.) Açıklama 2 : 4. sayfanın ilk satırındaki, sözle başlayan müzik cümlesi, Açıklama 1'de bahsi geçen "Derviş Olup Şallar Giyindi(y) İsen" adlı eserin, 7. ölçüsünden başlayan söz girişindeki ilk müzik cümlesi ile aynı yapıdadır. Yani, 85. ve 86. ölçülerdeki naturel olarak yazılmış si notaları, aslında biraz da ses kaymaları sebebiyle bemol olarak icra edilme eğilimindedir. Açıkçası dikte yapılırken tereddüt yaşanılmasına sebebiyet veren ve naturel olarak yazılması yönünde kanı oluşturan si'ler doğrudan bemol olarak da yazılabilir. Yalnız "Garip/Hicaz" içerisinde geçici şekilde naturel si kullanılarak, kısa süreli "nişabur" geçkisini andıran uygulamalar yapmak, müzik kültürümüzde önemli bir olgudur. Bu tür zenginlikler daha çok Trakya Bölgesi ezgilerinde görülür. Teke Yöresi'ne de çeşitli dönemlerde, özellikle Trakya'dan gelen muhacırlar ve mübadiller yerleşmiştir. Etkilenme buradan kaynaklanıyor olabilir. Ayrıca "Derviş Olup Şallar Giyindi(y) İsen" adlı bir bölümden oluşan semah, "Ali Almış Sancağını Eline" adlı iki bölümlü semahın, 2. bölümünün farklı sözlerle icra edilmiş bir varyantıdır. Yani çatalıdır, ikizidir. (Açıklama 1'in son cümlesinde belirtildiği gibi bu tür küçük ayrıntılar, eserleri analiz etme açısından mühimdir.) NOT : Eserin bazı motifleri, bütünsellik açısından, nota yazımında standart hale getirilmiştir. Şiir bazı kaynaklarda, küçük farklılıklar göstermekle birlikte Yunus Emre'ye ait olarak verilmektedir. Dede, yani kaynak kişi, eserin ilk mısrasını "Ali almış sancağını eline" şeklinde okumaktadır. Ancak, bu şekilde okununca "sancağını" sözcüğü bölünmektedir. Bu durum, "prozodi" açısından sakıncalıdır. Bu mısra, "Ali sancağını almış eline" şeklinde icra edilince bu sorun ortadan kalkıyor. Nitekim bazı yayınlarda sözü edilen mısra bu şekilde geçmektedir. Eserin 1. bölümü Sebare olarak yazılmıştır, ancak 4/4'lük algılanıp, kesinlikle Düyek vurguları kullanılmamalıdır. (Bu bölüm, 2/4'lük usulde de yazılabilirdi fakat bu usulde yazılan ezgiler icracılarda, doğrudan "hızlı icra etme" duygusuna sebebiyet verebilmektedir. Bu nedenle 1. bölümün, Sebare olarak yazılması daha uygun bulunmuştur.) Fa-diyez perdeleri, 3 koma değerindedir. Eserde geçen yerel ifadeler : SEYİRDİP : SEĞİRDİP : Koşmak, koşarak gitmek GIZINDAN : Kızından