Anası Kızın Anası

ANASI GIZIN ANASI BAZARDAN GELİR GINASI YOK MU BU GIZIN BUBASI BUBASIZ GELİN Mİ OLUR O GELİN YERİN Mİ BULUR Bendin Bağlantısı Böyle De Okunmaktadır : ŞİMDİ GELİN OLUYORU AK GOLLARIN SIVIYORU YAKA'DA PELİT ODUNU YAKANNAR BİLİR DADINI GIZIM EVLERİN GADINI (BU GIZ EVİN BİR GADINI) GELİNE GINA YAKARLAR EDETTİR PARA ASARLAR Türkünün Diğer Sözleri : ÇATTILAR GAZAN DAŞINI GO(Y)DULAR DÜĞÜN AŞINI (VURDULAR DÜĞÜN AŞINI) ÇARERİN GELSİN GARDAŞINI GARDAŞSIZ GELİN Mİ OLUR O GELİN YERİN Mİ BULUR BİNER ATIN İNCESİNE DÜŞER YOLUN GONCASINA HABAR VERİN AMCASINA AMCASIZ GELİN Mİ OLUR O GELİN YERİN Mİ BULUR BİNER ATIN EYİSİNE DÜŞER YOLUN GOYUSUNA (DÜŞER YOLUN GIYISINA) HABAR VERİN DAYISINA DAYISIZ GELİN Mİ OLUR O GELİN YERİN Mİ BULUR ATLADI GETTİ EŞİĞİ SOVRADA GALDI GAŞIĞI BU GIZ EVİN YAKIŞIĞI ŞİMDİ GELİN OLUYORU AK GOLLARIN SIVIYORU HATIRLATMA : Türkünün diğer sözleri, buraya, 1985 yılında yapılan ses kaydından, sadece şiir olarak eklenmiştir. Ayrıca zaten Cemile GÖDE (kardeşi Feride KUTLU ile birlikte) 1985 yılında, aynı ezgi ile söylenmiş başka bir ses kaydı temel alınarak yazılan ve "Çattılar Gazan Daşını" adı ile Repertükül'de yayımlanan notaya kaynaklık eden kişilerin başında gelir. Eserin, söz bölümünde yer alan eksiklik, böylece giderilmiş bulunmaktadır. Yalnız kına havasının adı, diğer notada, "Çattılar Gazan Daşını" şeklindedir. Keza bir ismi de böyledir. Nihayetinde ayrı ayrı kaydedilmiş ve farklı adlarla ayrı ayrı yazılarak yayımlanmış bulunan söz konusu bu iki nota, "yekpare" bir eseri yansıtmaktadır ve "Has-Eli Kına Havası" olarak, birlikte değerlendirilmektedir. Yerel İfadeler : BAZARDAN : Pazardan BUBASI : Babası YAKA'DA : Özel bir yere işaret ediliyor. ("Yaka" için genel manada örnekler: "Karşı yaka, beri yaka, o yaka, şu yaka" vb. gibi.) PELİT : Meşe YAKANNAR : Yakanlar (Bölgede, özellikle eski kuşak bireyler "n" harfi ile biten tekil kelimeleri çoğul hale getirmek için, "-ler" ve "-lar" eklerini, "-ner" ve "-nar" şeklinde kullanırlar.) DADINI : Tadını EDETTİR : Adettir (gelenektir, görenektir, görgüdür) OLUYORU : Oluyor (Bu kelime, Has-Eli’ndeki günlük konuşmalarda, genellikle kısaltılarak "oloru" şeklinde kullanılır. Yalnız ikinci "o" harfi biraz uzatılarak telaffuz edilir.) AK GOLLARIN SIVIYORU : Mısradan, evlilik hayatı gibi çok önemli bir işe başlamak için, adım atılması durumu anlaşılıyor. (Bu mısra bazen "Ak golların salıyoru" şeklinde de okunur.) GAZAN : Kazan DAŞINI : Taşını GO(Y)DULAR : Koydular ÇARERİN : Yöreye özgü olarak, "çağırıverin" kelimesinin kısaltılarak söylenişidir. (Bu kelime bazen "çığırıverin" manasına "çırerin" şeklinde de kullanılır. Yalnız kelimenin ikinci harfinden sonra sanki "ğ" harfi de var gibidir. En sonda yer alan "n" harfi ise "ng" özelinde, nazal bir biçimde telaffuz edilir. Ayrıca söz konusu mısra bazen şöyle de okunur: "Çağrın gelsin gardaşını") ATIN İNCESİ : Gelin atının, narin yapılı ve güzel huylu bir attan seçilmesi durumu kastediliyor olmalıdır. (Bu bağlamda aktarılabilecek önemli ek bilgiler şunlardır: Yalnızca "uysal" bir at, "gelin atı" yapılabilir. Seçilen ve süslenerek bu iş için hazırlanan atın yuları, mutlaka sahibi tarafından tutulur ve yolculuk bu şekilde sürdürülür. Böylelikle gelin atının, herhangi bir sebepten dolayı ürkmesi durumunda hem geline hem etrafına hem de kendisine zarar vermesinin önüne geçilmesi sağlanmış olur.) DÜŞER YOLUN GONCASINA : Muhtemelen, evlilik vesilesi ile yeni başlanılacak hayat kesiti veya süreci kastediliyor. GETTİ : Gitti SOVRADA : Sofrada HABAR : Haber EYİSİNE : İyisine GOYUSUNA : Koyusuna DÜŞER YOLUN GOYUSUNA : Evlilik bağlamında, çok ağır bir sorumluluk altına girmek suretiyle hayatın akışında oluşacak yeni durum ya da durumlar anlatılmak isteniyor olmalıdır. Bu mısra, "Düşer yolun gıyısına" şeklinde de okunur. GIYISINA : Kıyısına NOT : Eserin, (kayıtta eksik kalmış olan) ilk ölçüsünün ezgisi ve sözü, kaynak kişilerden teyit edilerek, sonradan eklenmiştir. Ayrıca notanın ilk satırını ve sözün ilk mısrasını oluşturan toplam 3 ölçü, dönüşlü icra edilmektedir. Anlaşılacağı üzere eserin notası; her ne kadar biraz sadeleştirme yapılmışsa da olması gerektiği gibi, "icraya dair ses kaydının aslına sadık kalınması" ilkesi ile prozodi gözetilmeden yazılmıştır. Dolayısıyla türkü, söz bakımından, doğru bir biçimde, "prozodinin gereği yerine getirilerek" icra edilmelidir. Durum; az veya çok, tarafımca hazırlanıp yayınlanmış diğer türkülerde de geçerlidir. AÇIKLAMA : Türkünün sözleri; bugüne kadar, Has-Eli'nde yapıla gelmiş kına merasimi (eğlencesi) bakımından, belirli bir kuralın (yöntemin) varlığına da doğrudan işaret eder. Keza geline kına, gelinin annesi ve babası ile (tercihen en büyük ağabeyi veya ağabeylerinden birisi; şayet ağabeyi veya ağabeyleri yok ise küçük kardeşi veya küçük kardeşlerinden birisi olmak üzere) erkek kardeşi, amcası ve dayısı eşliğinde yakılır. Bu kişilerden birisi veya birkaçı yok ise eksiklik, gelinin yakın akrabalarından giderilir. Erkeklerin, kına merasiminin (eğlencesinin) yapıldığı ortamda yer alabildikleri istisnai aşama işte, bu kısımdır. Burada amaç geline, ailesi ve yakın akrabaları tarafından her şekilde kol-kanat gerildiğinin ve evlilik hayatında da bu tutumlarının sürdürüleceğinin deklare edilmesidir. (Artık son yıllarda, neredeyse sosyal hayatın her boyutunda fark edilen bir takım değişiklikler, kına ve düğün eğlencelerinde de kendisini göstermektedir.) Ek Not : İlgili bendin bağlantısında geçen (ve çoğul olarak kullanılmış) YAKARLAR ve ASARLAR kelimeleri; eski kuşak Has-Eli insanlarınca, esasen "YAKALLAR" ve "ASALLAR" şeklinde telaffuz edilir. (Veysel Aydın)