Boğaz Havaları

Sözü Yoktur. Yerel İfadeler ve Kısa Bilgiler : BUĞAZ : Bu bölgede, Boğaz Havası'na kısaca, "Buğaz" denmektedir. ALLI ZEYNEB/(ZEYNEP) : Lakabı ile birlikte anılan, "Zeynep" adındaki kişi. TOKLU : Lakapları "Toklu" olan aile. (Çok eski zamanlardan itibaren aile Tokluoğulları veya Toklular olarak bilindiğinden dolayı, Soyadı Kanunu çıkınca, Toklu soyadını almışlardır.) TOKLU'NUN HANUVA/(HANİFE) : Toklu Ailesi'nin bir ferdi olan Hanife adındaki hanımdır. ÇATAĞ'IN BAŞI/(ÇATAK'IN BAŞI) : Çatak denilen yerin üst kısmı kastediliyor. (Yer adı. Ayrıca Has-Tümen/(Dümen) köyüne bağlı bir yerleşim birimi olan Çetince'nin yaylasına da "Çatak" denir.) TOPÇU'NUN GIZI : Lakabı Topçu olan kişinin kızı kastediliyor. (Bu şahsın adı Mevlüt'tür. Çevresinde "Koca Mevlüt" şeklinde de bilinir. Askerde iken Topçu olduğundan kendisine bu lakap verilmiştir. Harp gazisidir. Oğlu olan merhum Muharrem Kabak, bölgenin gelmiş geçmiş önemli Iklık icracılarından birisidir.) GOCA GADIN : Lakabı Koca Kadın olan kişi. ASAR-ALTI : Hisar-Altı anlamındadır. (Yer adı.) ASAR-ALTI'NIN TOP'TALAR : Has-Tümen/(Dümen) köyüne bağlı bir yerleşim birimi olan Kızılağaç'ta, eski dönemlerden kalma, küçük sayılabilecek bir hisarın bulunduğu hayli yüksekçe bir yerin aşağı kısmında kalan bir mevkii kastediliyor. Hisar-Altı'nda, Top denilen yerdeler, yani tepedeler anlamındadır. ( Üzeri yuvarlak olan tepe için bölgede, "Top" ya da "Topak Depe" tabiri kullanılır.) MELEĞ'IN/(MELEK'IN) BOĞAZI : Harp yıllarında, farklı birkaç cephede savaşmış ve şehit düşmeden ancak 12 yıl sonra köyüne sağ-salim dönebilmiş, Kızılağaçlı Bayram Tosun'un kızlarından birisi olan Gülsüm'ün kızı Melek Kabak. (Ayrıca Yusuf ile Şerife'nin çocukları olan Bayram Tosun, kaynak kişi Ramazan Aydın'ın babası Osman Ali Bey'in, amcasıdır. Osman Ali Bey'in babası, Mehmet Ali Efendi, annesi ise Memişoğulları'ndan Yeter Hanım'dır.) Açıklama : "Aykırı Havaları" başlığı altında verilen eserlerin son sayfasında yer alan "Açıklama" ve "Not" kısmında ortaya konulan hususlar, "Boğaz Havaları" başlığı altında verilen eserlerin hepsinde de geçerlidir. Ayrıca bunlara ek olarak şunu da belirtelim: Bir eseri "auftakt" ile planlamak ve icra etmek ancak, belli bir düzeyin üstünde estetik bir anlayışın göstergesidir. Bu tarz yaklaşımları, çok iyi müzik eğitimi almış veya alanında kendisini ileri seviyelere taşımış "profesyonel sanatçılar" ortaya koyabilir. Geleneksel müziğimizde auftakt/(eksik ölçü) ile başlayan eser örnekleri çok nadirdir. Iklık (yerel tabirle Iklıg) sazı ve kaynak kişi hakkında kısa bilgiler : Iklık/(Iklıg) : Antalya'ya bağlı Serik İlçesi'nin Has-İçi ya da Has-Yüzü ve yahut da Has-Eli olarak adlandırılan bölgesinde ve bu bölge ile yoğun iletişim içerisinde bulunan çevre köylerde yaygın olarak çalınan yaylı bir çalgıdır. Çok nadiren, kısaca, "Kemene" ya da "Kemana" şeklinde de isimlendirilir. (Kemana tabiri, Keman sazı ile karşılaşıldıktan sonra verilmiştir. Bölgede keman sazına, muhtemelen, ilk defa Kıbrıs'tan getirilmiş olduğu için, yerel tabirle "Kırbız Kemanası" denir.) Nihayetinde günümüzde "Kabak Kemane" olarak bilinen sazın atasıdır. Yalnız Iklık sazının ana gövdesi, Kabak Kemane'den biraz farklıdır. Ezgilerin çalındığı kısım, yani Klavye ile Ses Kutusu vazifesi gören Su Kabağı'nın arasında kalan bölme, hem uzunlamasına hem de sağlı-sollu, iki yana doğru, adeta kanatçık şeklinde çıkıntılıdır. Bu çıkıntı, saza çok tipik bir görünüm kazandırmaktadır. Sazın sesine ise herhangi bir olumlu katkı sağlamadığı varsayılır. Araştırmacılarca sazın sesinin tınısını ve gürlüğünü oluşturan ana unsurun, alt kısımda yer alan su kabağı olması gerektiği tezi ileri sürülür. Iklık sazının ana gövdesi tercihen, yörede yetişen ve Diken- Ardıç olarak adlandırılan bir ağaçtan yapılır. Bu saz, aslen iki tellidir. Kesinlik iddiası ileri sürülmeden, bir bakıma, "Kabak Kemane'ye Geçiş Sazı" şeklinde ifade edebileceğimiz "üç telli" olanının varlığı da tarafımca, sözü edilen bölgede tespit edilmiştir. Sazda kullanılacak orijinal teller, özellikle "Kiriş"ten olmalıdır. (Çok eskiden At Kılı'nın da kullanıldığını işitmiş idim. Ancak bunu gözlemleme imkanına sahip olamadım.) Kiriş bulunamaz ise, metal tel kullanılır. Iklık sazından ses elde edebilmek için yararlanılan ses üretme aracının "at kılı" olan ve tellere sürütülen kısmına bölgede "sürgeç" denir. Kıllıarın takıldığı kavisli ağaç kısım ise, "yay" şeklinde adlandırılır. Yalnız sürgeç ifadesi bazen "bütünü" kastetmek üzere de kullanılır. (Bu kelime, "sürgeeç" veya "sürgeğeç" şeklinde telaffuz edilir.) Sürgeç ile ses elde edebilmek için üzerine sürülen reçine ise, "sorguç" olarak adlandırılır. (Henüz kurumamış ve dolayısıyla katılaşarak sorguç kıvamına gelmemiş reçineye de "akma" denir.) Kaynak kişinin çaldığı saz, çok iptidai şartlarda, yerel olarak imal edilmiş ve kısmen yapısal bozukluklar taşıyan bir sazdır. Çoğu zaman bu sazı, eli marangozluğa biraz yatkın olan insanlar, rica-minnet üzerine, el ve göz kararı ile "görece" yapmaktadırlar. Kaynak Kişi : 1929'da dünyaya gelen ve 12.06.1991'de ani bir mide kanamasına bağlı olarak geçirdiği ameliyat sonucu talihsiz bir şekilde vefat eden Ramazan Aydın, Has-İçi bölgesinin en çok tanınan mahalli Iklık/(Iklıg) icracısı ve ses sanatçısıdır. Dolayısıyla önemli bir kaynak kişidir. 3'ü kız, 1'i de erkek olmak üzere toplam, 4 çocuk babasıdır. Geçimini, köyünde meyve-sebze yetiştiriciliği, çiftçilik ve hayvancılık yaparak sağlamıştır. Okur - yazar değildir. Mezarı, eski adıyla Has-Tümen, günümüzdeki adıyla Has-Dümen köyüne bağlı bir yerleşim birimi olan Kızıl-Ağaç'ta, aile kabristanındadır. (V. Aydın )