Davran Kırat Davran Sivri'ye Davran

Muzaffer Sarısözen tarafından Adnan Türközü'den derlenen ve TRT Repertuarı'na da Orta Anadolu türküsü olarak giren bu ağıt, Yozgat Merkez'e bağlı Gelingüllü Köyü ile birleştirilerek "Esenli" adını alan Dedik Köyü'nde, Kurtuluş Savaşı yıllarında yaşanmış bir olayı anlatmaktadır.

1876 yıllında Dedik Köyü'nde dünyaya gelen Reşit, 6 erkek kardeşten gözü en kara olanıdır. Akranları milli mücadele için savaşırken o, milli mücadeleye karşı çıkarak Çapanoğlu çetelerinin başı Dedikli Yahya ile birlikte dağa çıkar. Çerkez Ethem ve Düzenli Ordu Birlikleri Çapanoğulları'nı Arapseyfi yakınlarında yenilgiye uğratınca, çeteler dağılır. Yahya, Reşit ve Yudanlı Üzeyir, Dedik Köyü'ne sığınırlar. Askerler takibini sürdürünce Yahya teslim olur, Reşit ve Üzeyir ise Sivri Dağı'na doğru kaçarlar. Askerlerin "Teslim ol" çağrısına silahla karşılık veren Reşit ile Üzeyir, Sivri Dağı'nın tepesinde vurularak öldürülürler.

Askerler, Reşit ve Üzeyir'in cesetlerini ayaklarından bağladıkları iple sürükleyerek düzlüğe indirirler. Yahya ise daha sonra yargılanarak idam edilir. Bu olay üzerine halk arasında şu türkü yakılır;

Davran gırat davran Sivri'ye davran

Uyan İreşid'im geçiyo kervan

Otuz atlıya da sen idin savran

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Düğün kurdum gardaşların gelmedi

Şu garip halimi kimse sormadı

Kafir düşman cenazemi kılmadı

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Dudular kumrular ötüşür m'ola

Açıldı yaralar bitişir m'ola

Yahya, Reşid imdada yetişir m'ola

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Yağmur yağdı yamaçlarım ıslandı

Hüseyin geldi şu kayaya yaslandı

Zalim kurşun ciğerimde paslandı

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Reşit derler idi cahil bir uşak

Beline bağlamış yedi kat fişek

Eşkıyalık derler biz de alışak

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Yudan'a vardık yedik eriği

Beş kuruşa aldık pullu bürüğü

Bu gelen de İreşid'in feriği

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Bize emir veren Alman'dır Alman

Arkadaşım Karamanlı Süleyman

Taburası sen üstüme gelemen

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

İreşid de bir dutluğun başında

Almış martinini uyur döşünde

Beyler düşmüş İreşid'in peşine

Yakın oylum oylum Sivri Dağı''nı

İreşid dediğin bir yiğit uşak

Beline bağlamış ibrişim kuşak

Düşmanına atmış bin beş yüz fişek

Yakın oylum oylum Sivri Dağı'nı

Kaynaklar:

* Bk. Sivrikaya Yörükleri, C. Türkay, age, s. 6-8

* Bk. D. Doğan, Sorgun 95, s. 255.

* Bk. D. Doğan, Sorgun Güldestesi, s. 370.

* Bk. E. Kapusuzoğlu, Yozgat Şirleri Antolojisi, s. 312.

* Şahmurat Sipahi, Dedik köyü, 1945 doğumlu

HABİP COŞKUNSOY