Elma Attım Yuvarlandı

Türkmen kocalarının anlatımlarına göre, Avşar boyunun oymakları Toroslar'da göçer olarak yaşarlardı.

1600'lü yıllarda yaşandığı anlatıla gelen bu öyküde; bir oymak beyinin oğluyla başka bir oymak beyinin kızı dillere destan bir düğünle evlenirler. Bunların tam 7 yıl çocukları olmaz. Ondan dolayı aileler de halk da çok üzgündür. Çünkü Türkmenler'de çocuk çok önemli, çocuksuzluk çok kötüdür.

Günler gelir geçer, 7 yılın sonunda gelin ay parçası gibi bir erkek çocuk dünyaya getirir. Çocuk 3 aylıkken bu Avşar oymağı başka bir yurda (yaylaya) göçmeye karar verir.

Bebek, sarılıp sarmalanarak güzel bir kundak yapılır. Kundaktaki bebek görkemli bir mayanın (dişi deve) üzerine yerleştirilir. Deve kervanı gece ormanlık alanda ilerlerken nasıl olmuşsa bebek kundağıyla birlikte çam dalına takılıp kalmış. Bu arada gelin,arada bir bebeği yoklamak ister ama kayınbabasından hicabeder (utanır), bunu ona söyleyemez. Çünkü bu Türkmenler'de "Gelinlik Etmek" diye bir gelenek vardır. Bu geleneğe göre gelin kız, büyüklerinin yanında konuşmaz, sesinin duyulmasını istemez. Bu, bir saygı gereği olarak görülür.

Konalga yerine varılıp denkler çözülmeye başlayınca, bebeğin beşikte olmadığı görülür. Herkes, geri yol boyu bebeği aramaya koyulur. Bu arada güneş doğmuş, gökyüzünde kara kara kartallar belirmeye başlamıştır.

Onlar araya dursun koca bir kartal çam dalında asılı kalan bebeği çoktan parçalamıştır. Onu arayanlar ancak bez parçalarını bulurlar.

Deveyi deveye çattım

Yuların üstüne attım

Kayınbabamdan hicabettim

Yoklamadım bebek seni

Nenni nenni bebek nenni

Deve de deveden yüce

Deveyi yüklettim gece

Yoklamadık ağ bebeğim

Yurda varıp konmayınca

Nenni nenni bebek nenni

Ağ devenin mayalan

Çiyde yürür develeri

Çok m(u) ağrıttı bebeğim

Karakuşun soyaları

Bu ağıdın, aynı konuyu anlatan bir varyantı da Yürek Oymağı'nda, Antalya Elmalı yolunda geçer.

Elmalı'dan çıktım yayan

Dayan hey dizlerim dayan

Emmim atlı kendim yayan

Bebek beni del'eyledi

Yaktı yaktı kül eyledi

Kol bezin dalda bulduğum

Adını Ali koyduğum

Yedi yılda bir bulduğum

Bebek beni del'eyledi

Yaktı yaktı kül eyledi

Gökte yıldızlar ışılar

Kuzgunlar üleş bölüşür

Çadırda düşman gülüşür

Bebek beni del'eyledi

Yaktı yaktı kül eyledi

Deve var deveden yüce

Deveyi yüklettik gece

Nice edeyim aman nice

Bebek beni del'eyledi

Yaktı yaktı kül eyledi

Öyküleriyle Ağıtlar

Ahmet Z. ÖZDEMİR