Hayatları Değirmi Aman Eşref

"Hayatları Değirmi ( Aman Eşref )" isimli türkü; 1920 - 30 yılları arasında Urfa'da yaşanmış bir olayın sonucunda yakılmış bir ağıttır..

Sakıpzadeler, Urfa Eşrafı'ndan olup Eski Arasa Hamamı (Bıçakçılar Mah.) sakinlerindendir. Bu aile onurlu, gururlu, asil mutevazi ve zengin bir ailedir. Ailenin Fatma, Medine ve Eşref isimli iyi yetişmiş kültürlü 3 kızları vardır.

Eşref, bunların en küçüğü olup, cesur ve gözü perk olarak ablalarından biraz farklı bir kızdır.

Eşref'e bir genç delikanlı meyil verir. Bir türlü konuşup kendini ifade etme fırsatı bulamaz çünkü Eşref kendisini istemez ve genç adamın konuşma çabalarını sürekli reddeder. Oğlan bu durumu kabullenip geri durmak yerine, iyice askıntı olmaya, kızı taciz etmeye hatta sataşmaya başlar. Kız bu sataşmalardan bir türlü kurtulamaz. Eşref bu durumdan kurtulmanın yollarını aramaya başlar...

Urfa, yaz mevsiminde çok sıcak olur. Yazın bunaltıcı sıcağından etkilenmemek için Urfa'da geceleri Taht'ta yatılır. Mekan olarak da genellikle "dam" veya "hayat" tercih edilir.

Mevsim yine yazdır. Sıcak bir Urfa gecesidir. Taciz ve sataşmalardan iyice yılmış olan Eşref kız, erkek elbiseleri giyerek, cemelden (duvardan) atlayarak oğlanın evine iner. Taht'ta yatmakta olan oğlanın kalbine bıçak darbelerini indirir ve çekip gider. Oğlan son nefesinde kendisini vuranın Eşref kız olduğunu söylemesine rağmen mahkemede cinayetin Eşref tarafından işlendiği ispatlanamaz.

Mahkemede ispatlanamasa da bu olayın iç yüzünü bilen Urfalılar tarafından bu olay üzerine bu türkü yakılır.

(Bu türkünün hikayesi. Albdülkadir Algın tarafından 1976 yılında Rahmetli İzzet Delioğlu'ndan (Demir İzzet 1918-1988) derlenmiş ve kaleme alınmıştır)

Salih TURHAN - Abuzer AKBIYIK - Sabri KÜRKÇÜOĞLU / Notalarıyla Türkülerimiz ve Hikayeleri, C 2, İstanbul 2003.