Kale Benim Kar Benim

Ömer, Gürün'ün Celikenyurt (şimdiki Yazyurdu) Köyü'ndendir. Bu köyde Saltoğlu soyadını taşıyanlar onun akrabaları olurlar.

Ömer'in küçük kardeşi Arif, Gülbahar adlı bir hanımla yakınlık kurara ama bu hanımın akrabalarından Minikler'in İbrahim silahla Arif'i ayaklarından vurup yaralar. Ömer'in İbrahim'den intikam alacağından çekinen ailesi bu olayı Ömer'den gizler.

Günlerden bir gün Arif ayağındaki yarayı temizleyip sararken Ömer bunun farkına varır. Annesi, "attan düştü de böyle oldu" diye bahaneler uydurmuşsa da Ömer buna inanmaz, işin aslını öğrenince de Minikler'in İbrahim'in peşine düşer, bir inşaat işinde duvar örerken onu 9 yerinden vurarak öldürür.

Bu olayda Ömer'e 7 yıl hapis cezası verilir ama o teslim olmaz, kaçak duruma düşer.

Bu arada Ömer, Afşin'in Kerevin Köyü'nden Dudu adlı bir kızla nişanlıdır. Fakat 7 yıl hapislik, kaçaklık...vs Dudu'nun işine gelmez, etrafın da öğütlemesiyle Dudu, Ömer'i bırakıp başka bir delikanlıya kaçar. Bu kez Ömer nişanlısını kaçıran adamın peşine takılır ve onu takibe alır. Nihayet asker sevkiyatı sırasında, Elbistan - Maraş arasında "Kısık" denilen yerde nişanlısını kaçıranı yakalar. Askerlerle Ömer arasında şiddetli bir çatışma başlar. Ömer bu hengamede muhatabını yaralayıp şarampole yuvarlar. Kendisinin de atını vururlar ama Ömer heybesini, yamçısını alarak oradan kaçıp kurtulmayı başarır.

Bunun olay üzerine Ömer için "vur emri" çıkartılır.

1931 yılında, ekin biçim zamanı Celikenyurt Köyü'nün arkasında "Yoncalık" denilen yerde jandarmalar Ömer'e pusu kurarlar. Ömer, Yoncalık'ta gezerken Maraşlı bir jandarma onu görür ve silahını ateşler ama ona kıyamadığından kurşunu üzerinden aşırır. Ömer, kurşunun geldiği tarafa bakar bakmaz öteki jandarma Kayserili Hakkı, Ömer'in ağzında parlayan altın dişi nişan alıp ateş eder ve Ömer'i orada vurup öldürür.

Bacısı yeter bu olay üzerine ağıt yakar.

Yoncalığın boz dumanı

Hükümet bilmez amanı

Biz kardeşi yolc'eyledik

Ot biçim orak zamanı

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Yoncalığın cılga yolu

Gide gide kavuşuyor

Omar'ı vuran cenderme

İlvanınan savuşuyor

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Yoncalıkta çit çekili

Kaymakam bunun vekili

Kopa kopa vardıyıdım

Kana boyanmış kekili

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Çaldan iniyorum çaldan

Arif küçük bilmez haldan

Omar edem vurulunca

Bülbül figan eder daldan

Bacısının adı Eşe

Odaları köşe köşe

Cendermeler nişan almış

Ağzındaki altın dişe

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Yağlığım attım başıma

Canımı aldım dişime

Hiç kimseden korkmazıdım

Cenderme çıktı karşıma

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Heybesi dolu bezinen

Ciğerim yanar közünen

Komşular bir oğlan verin

Ocak mı yanar kızınan

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Koyun gelir yatağına

Arı girer peteğine

Omar kardeş göç eylemiş

Gemerek'in eteğine

Bacasının adı Yeter

Ölüm (mü) olur bundan beter

Tüfenginen mal kazanmış

O da bundan sonra batar

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Bir kuş gelir öte öte

Kardeş biner yeğin ata

Kerevin'de Deli Dudu

O da duyar çalar hota

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Bacısını adı Emiş

Kamasının ucu gümüş

Ankara'da Kemal Paşa

Şu Omar’ı vurun demiş

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Sabahanan sabahanan

Kahve gelir tabağınan

Anşa Bacın kurban olsun

Kucağında bebeğinen

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Gövdeli'nin kırcısıyım

Boz koyunun bercisiyim

Kınamayın komşularım

Ben Omar’ın bacısıyım

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Kır atma vurdum eyer

Biner keklik gibi kayar

Celikenli seksen hane

Var mı kardeşime uyar

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Yoncalığa dikmiş söğüt

Atadan almamış öğüt

Gazeteye ilan eylen

Var mı böyle babayiğit

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Yozgat'ta yatıyor dayın

Emmilerden olmuş oyun

Yoncalığa vardımkine

Kanınan akıyor beyin

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

Karakuşların saçağı

Kardeşim katil kaçağı

Memmet Emmi düğün kurmuş

Çifte oynasın köçeği

Öle öle bacın öle

Ölmeye de ne gün göre

KAYNAK:

* Ömer Saltoğlu, 1928. Esnaf. Yazyurdu-Gürün.

* Mustafa Bal, 1945. Öğretmen. Ericek-Maraş. Derleme tarihi: 1972.

* Cemal Çakıcı, yüz yaşında halk ozanı. Fazlı Ağa ınh. Gürün (Kasetten)

AÇIKLAMA:

İlvan: Gösteriş, çalım, fiyaka.

Çal: Küçük tepe, boş arazide eğimli burun.

Ede: Ağabey.

Yağlık: Başörtüsü.

Hota: Fiyaka, alkış.

Gövdeli: Yöredeki Gövdeli dağı.

Berci: Beri yana süren.

Vardımkine: Varınca, vardığım zaman.

Öyküleriyle Ağıtlar

Ahmet Z. ÖZDEMİR