Nevşehir Repertuvar: #3819 Kırık Havalar 0 Kayıt

Şen Olasın Ürgüp Dumanın Gitmez Cemal'ım

Kaynak kişi

Refik Başaran, Avanoslu Selahattin

Derleyen

Nida Tüfekçi

Notaya alan

Nida Tüfekçi

Müzikal Özellikler

Makam

Muhayyerkürdi

Usul

4/4

Karar Sesi

Bitiş Sesi

En Pes

Fa #

En Tiz

Ses Genişliği

6 Ses

Türü / Konu

Ağıt

Ses Kayıtları ve İcralar

Bu türkü için henüz ses kaydı eklenmemiş.

Türkü Sözleri

ŞEN OLASIN ÜRGÜP DUMANIN GİTMEZ
GIRATIM ACEMİ GONAĞI DUTMAZ
(GIRATIM ACEMİ GOLANI DUTMAZ)
OĞLUM DA PEK GÜCCÜK YERİMİ TUTMAZ

Bağlantı:
CEMAL'IM CEMAL'IM ALGIN CEMAL'IM
AL KANLARIN İÇİNDE KALDIN CEMAL'IM

ÜRGÜP'TEN DE ÇIKTIĞIMI GÖRMÜŞLER
GIRATIMIN GİDİŞİNDEN BİLMİŞLER
BENİ ÖLDÜRMEYE KARAR VERMİŞLER
(BENİ ÖLDÜRMEYE KAVİL ETMİŞLER)

Bağlantı

GÜCCÜK : Küçük
AL : Hile, kandırma, tuzak
ALGIN : Aldatılmış, kandırılmış

---------------------------------

NOT : Hem nota altında hem nota sonundaki sözlere bakıldığında; ilk sözün 2. satırında "Gıratım Acemi GONAĞI Dutmaz" yazmaktadır. Oysa GONAĞI kelimesi Ata vurulan aparatının isminin KOLAN olmasından dolayı yöresel söyleyiş ile "Gıratım Acemi GOLANI Dutmaz" şeklinde yazılmalıydı.
(Repertükül - Türküpedia)

KOLAN : At ve eşek gibi binek hayvanlarında, oturmaya yarayan Eyeri bağlamak için, hayvanın göğsünden aşırılarak sıkılan yassı kemer.

Binek hayvanlarında kullanılan belli başlı aksesuarlar şöyledir.

Eyer : Binek hayvanlarının sırtına konulan, oturmaya yarayan nesnedir.

Dizgin : Gemin uçlarına bağlanarak hayvanı yöneltmeye yarayan kayış.

Gem : Atı yönetmek için ağzına takılan demir araç.

Göğüslük : Hayvan sırtına vurulan semerin düşmemesini sağlayan kayış ya da ip kolan.

Keçe : Yapağı veya keçi kılının dokunmadan yalnızca dövülmesiyle elde edilen kaba kumaş.

Kuskun : Hayvanın kuyruğu altından geçirilerek eyere bağlanan kayış.

Üzengi : Eyerin iki yanında asılı bulunan ve hayvana binildiğinde ayakların basılmasına yarayan, altı düz demir halka.

Yular : Bir yere bağlamak veya çekerek götürmek için hayvanın başlığına veya tasmasına bağlanan ip.

Türkünün Hikâyesi

Ürgüp'ün Karlık Köyü'nde varlıklı, hatırlı ve kalabalık bir ailenin mensubu olan Cemal ile genç ve güzel eşi Şerife Hanım'ın hazin hikayesidir bu türkü.

Ağa çocuğu olan Cemal ve Şerife Hanım evlenirler. Şerife Hanım evlendiğinde henüz 13 - 14 yaşlarındadır.

Cemal'in pusuya düşürülerek öldürülmesi sonucu Şerife Hanım, genç yaşında Mustafa isimli oğluyla dul kalır. Çok sevdiği eşini kaybedip, bir de küçük çocuk ile dul kalmanın hüznü ile ağıtlar yakar.

"ŞEN OLASIN ÜRGÜP DUMANIN GİTMEZ

GIRATIM ACEMİ GONAĞI DUTMAZ

OĞLUM DA PEK GÜCCÜK YERİMİ TUTMAZ"

Yaktığı bu ağıt, yörede dilden dile söylenir...

Bu hazin olayın üzerinden henüz 1 -2 yıl bile geçmeden oğlu Mustafa, daha çocuk yaşlarında, hasat zamanı dağ tarlalarının birinde çalışırken "At tepmesi" sonucu oracıkta can verir.

Hem eşini hem çocuğunu kaybeden Şerife Hanım, "dul kalan kadının aileden biriyle tekrar evlendirilerek evden çıkarılmaması" şeklinde yörede o dönemlerde uygulana gelen töre gereği Cemal'in yeğeni Hayrullah'la evlendirilir. (Cemal, Hayrullah'ın amcasıdır). Bu evlilikten 3 erkek çocukları olur. Şerife Hanım'ın, Cemal'e duyduğu sevgiyi bilen ve buna da saygı gösteren Hayrullah, üçüncü çocuklarının ismini "Cemal" koyarak onu sevindirir.

Şerife Hanım'ın ikinci eşi olan Hayrullah, yörenin tanınmış ozanlarından Ürgüplü Refik Başaran'ın samimi arkadaşıdır. Zaman zaman sohbet ederler.. Birgün Refik Başaran'la sohbet ederken, biraz da şakaya getirerek "Herkese bir türkü yaktın da, bana birşey söylemedin." diye takılır. Bunun üzerine Refik Başaran, yörede halk arasında kısmen yaygınlık da kazanan Cemal'in Ağıtı'nı plağa okur. Bu sayede türkü, geniş kitlelere yayılır ve sevilir.

Şerife Hanım, 90 'lı yaşlarında iken 30 Kasım 1993 yılında vefat eder.

NOT : Şerife Hanım'ın ikinci evliliğinden olan oğlu İsmet Aksoy, yukarıda yazılan türkünün gerçek öyküsünü anlattıktan sonra şu açıklamayı yapmıştır. Türkünün tanınmasından sonra, türkünün sözlerinden yola çıkarak farklı hikayeler uydurulması hem Şerife Hanım'ı hem de ailenin diğer fertlerini çok üzmüştür. Bazıları aileyi rencide eden bu hikayeler üzerine aile, türkünün söylenmesini engellemeyi bile düşünmüş ancak halka mal olan bu türküyü engel olmayı içlerine sindirememişler ve yazılıp çizilenleri sineye çekmişlerdir.

Gürbüz SAPMAZ.

Şen Olasın Ürgüp REFİK BAŞARAN / hayatı - türküleri